Podczas XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych w Katowicach (12–13 marca) eksperci Koalicji Zdrowe Płuca wzięli udział w debacie „Choroby cywilizacyjne 2030”. Wnioski są jednoznaczne: walka o zdrowe płuca Polaków wymaga zmian systemowych, szerokiej edukacji i uznania pulmonologii za priorytet na równi z kardiologią czy onkologią.

Holistyczna profilaktyka zamiast medycyny naprawczej

Dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, Prezes PTChP i Konsultant Krajowa, podkreśliła, że ustanowiony przez Sejm rok 2026 jako Rok Profilaktyki Zdrowotnej to szansa, którą musimy wykorzystać kompleksowo.

– Świadomość profilaktyki jest kluczowa. Zamiast dzielić medycynę na izolowane schorzenia, musimy połączyć siły – apelowała dr Czajkowska-Malinowska. Ekspertka przypomniała, że aż 70–80% naszego zdrowia zależy od stylu życia, a jedynie ułamek od medycyny naprawczej. Największymi wyzwaniami pozostają: palenie tytoniu, zanieczyszczenie powietrza, otyłość, brak ruchu oraz wciąż zbyt niska wyszczepialność przeciw chorobom układu oddechowego.

Wykorzystać każdą szansę na wczesną diagnostykę

Eksperci wskazują, że diagnoza POChP w Polsce stawiana jest zbyt późno – często dopiero w szpitalu, podczas ciężkiego zaostrzenia. Rozwiązaniem ma być:

• Rozszerzenie programów skriningowych. Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) wykorzystywana w kierunku raka płuca powinna służyć także wykrywaniu rozedmy i wczesnych cech POChP.
• Spirometria najwyższej jakości. PTChP prowadzi intensywne szkolenia dla kadr medycznych, aby poprawić jakość wykonywanych badań, które są niezbędne do postawienia właściwej diagnozy.
• Wsparcie dla stadium „Pre-POChP”. Eksperci dążą do rozpoznawania pacjentów w momencie, gdy pojawiają się pierwsze objawy, zanim dojdzie do nieodwracalnej obturacji płuc.

Prof. Piotr Dąbrowiecki, Prezes Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP, zwrócił uwagę na dramatyczne skutki smogu, który upośledza rozwój płuc już u dzieci. Zaznaczył również, że 1/3 chorych na POChP to osoby niepalące, co wynika z fatalnej jakości powietrza w naszym kraju.

Płuca nie mogą być „drugiej kategorii”

– Spirometria u osób po 40. roku życia powinna stać się standardem tak powszechnym, jak pomiar ciśnienia tętniczego – postulował prof. Dąbrowiecki. Ekspert wezwał do „uzbrojenia” lekarzy POZ w narzędzia diagnostyczne oraz stworzenia systemowych zachęt do wczesnego wykrywania chorób płuc w ramach opieki koordynowanej.

Pulmonolodzy zgodnie twierdzą, że każda złotówka wydana na profilaktykę, pomoc w rzucaniu nałogu i wczesną diagnostykę zwraca się wielokrotnie, pozwalając uniknąć kosztownych hospitalizacji na oddziałach intensywnej terapii.

W panelu dyskusyjnym udział wzięli również m.in. senator Agnieszka Gorgoń-Komor, dr Nino Berdzuli, dyrektor WHO w Polsce oraz przedstawiciele świata nauki i przemysłu.

Zapraszamy do obejrzenia pełnej retransmisji panelu: https://www.hccongress.pl/2026/pl/panel/8035.html